Paragwaj otrzymał pro tempore prezydencję Mercosuru
Nie było wspólnego oświadczenia, ale uzgodniono 41-punktową deklarację
67. Szczyt Wspólnego Rynku Południa (Mercosur) zakończył się w sobotę w Foz do Iguaçu oficjalnym objęciem przez Paragwaj pro tempore przewodnictwa w bloku w imieniu gospodarza Brazylii. W kontekście tarć geopolitycznych i opóźnień w handlu prezydent Paragwaju Santiago Peña nakreślił pragmatyczny sześciomiesięczny program skupiający się na otwartości gospodarczej i powiązaniach regionalnych.
Szczyt został początkowo pomyślany jako okazja do podpisania historycznej umowy o wolnym handlu (FTA) z Unią Europejską (UE). Jednak wewnętrzny opór w UE, na czele którego stoją Francja i Włochy, wymusił przesunięcie terminu na styczeń 2026 r.
W swoim inauguracyjnym przemówieniu jako prezydent bloku Peña zauważył, że choć UE pozostaje priorytetem, Mercosur nie będzie czekać w nieskończoność. Jego administracja planuje nadać priorytet porozumieniom z Singapurem i Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi (ZEA), które według Peñy są na ostatnim etapie. Ponadto Mercosur aspiruje do otwarcia nowych frontów negocjacyjnych z Indiami, Koreą Południową i krajami Azji Środkowej.
Pod rządami Peñy blok będzie także wspierać podejście „wielu prędkości”, umożliwiające każdemu państwu członkowskiemu aktywację handlowych elementów porozumień po ich ratyfikacji przez ich parlamenty.
Poza handlem prezydencja Paragwaju skoncentruje się na dwóch ważnych „korytarzach integracyjnych”, których celem jest przekształcenie kraju śródziemnomorskiego w regionalne centrum logistyczne: korytarzu bioceanicznym, który łączy brazylijskie porty atlantyckie z chilijskimi portami na Pacyfiku przez paragwajskie Chaco oraz drogę wodną Paraná–Paragwaj, która wymaga modernizacji, aby lepiej zarządzać eksportem produktów rolnych przez Río de la Plata.
Spotkanie ujawniło także głębokie podziały wśród przywódców bloku. Prezydent Brazylii Luiz Inácio Lula da Silva w swoim pożegnalnym przemówieniu wezwał przywódców europejskich do wykazania się „odwagą” i sfinalizowania porozumienia z UE, ostrzegając jednocześnie przed zewnętrznymi wpływami wojskowymi w Wenezueli.
Ze swojej strony Argentyńczyk Javier Milei przyjął bardziej konfrontacyjne stanowisko, chwaląc presję Stanów Zjednoczonych na wenezuelską „dyktaturę” i opowiadając się za „mniej biurokratycznym” Mercosurem, który przedkłada wolną konkurencję nad sojusze polityczne.
Wobec braku wspólnego komunikatu państwa członkowskie osiągnęły konsensus w 41 punktach dotyczących bezpieczeństwa regionalnego i modernizacji Wspólnej Taryfy Zewnętrznej (CET).
Ponadto prezydenci Argentyny, Paragwaju i Panamy wraz z wysokimi władzami Boliwii, Ekwadoru i Peru wydali wspólne oświadczenie, w którym potwierdzili swoje zaangażowanie na rzecz demokracji i praw człowieka w regionie.
Przywódcy podkreślili ważność Protokołu z Ushuaia w sprawie zaangażowania demokratycznego w Mercosur i zobowiązali się do obrony instytucji demokratycznych, praworządności, współpracy wielostronnej i nieograniczonej ochrony podstawowych wolności.
Wyrażając głębokie zaniepokojenie pogłębieniem się kryzysu migracyjnego oraz kryzysu humanitarnego i społecznego w Wenezueli, zauważyli, że kraj pozostaje zawieszony w stosunkach z Mercosurem na mocy protokołu z Ushuaia. W oświadczeniu wezwano władze Wenezueli do przestrzegania międzynarodowych standardów, natychmiastowego uwolnienia wszystkich arbitralnie przetrzymywanych obywateli, zagwarantowania należytego procesu prawnego i ochrony ich integralności fizycznej.
Sygnatariusze ratyfikowali swoją determinację do wspierania środkami pokojowymi pełnego przywrócenia porządku demokratycznego i poszanowania praw człowieka w Wenezueli.
Ani Lula, ani prezydent Urugwaju Yamandú Orsi nie poparli dokumentu. Z ocen przeprowadzonych w Pałacu Planalto wynika, że tego typu dokument podpisany przez Mercosur mógłby zostać zinterpretowany przez Waszyngton jako poparcie dla ewentualnej interwencji wojskowej USA w Wenezueli, co nie byłoby zgodne z interesami Brazylii.
