Po 25 latach negocjacji umowa Mercosur-UE wchodzi w życie w najbliższy piątek
Porozumienie podpisano 17 stycznia w La Asunción w Paragwaju
Układ o stowarzyszeniu między Mercosurem a Unią Europejską (UE) wchodzi tymczasowo w życie w najbliższy piątek, 1 maja, po ponad ćwierć wieku negocjacji, co stanowi jedną z najbardziej ambitnych umów handlowych na świecie i największe wzajemne otwarcie, jakie kiedykolwiek osiągnięto w bloku południowoamerykańskim. Ostateczne podpisanie miało miejsce 17 stycznia w Asunción i choć ostateczna ratyfikacja Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i późniejsza zatwierdzenie przez Parlament Europejski nadal oczekują, tymczasowe wejście w życie umożliwia natychmiastowe rozpoczęcie obniżki ceł, która obejmie 95% produktów Mercosur i 91% produktów z UE.
Proces ulg podatkowych zostanie opracowany w sposób rozłożony na etapy i będzie zasadniczo trwał od 12 do 15 lat, z dłuższymi wyjątkami – do 30 lat w przypadku sektora motoryzacyjnego. Według Komisji Europejskiej cła zostaną natychmiast obniżone do zera na szeroką gamę produktów: w przypadku konsumentów Mercosuru będą one obejmować europejskie wina białe, greckie i włoskie kiwi, narzędzia, biżuterię, drukarki i różne towary przemysłowe. Pozostałe towary, takie jak napoje destylowane, wina czerwone, czekoladki i sery, będą stopniowo zmniejszane w okresach od czterech do piętnastu lat. W zamian za to ponad 5000 produktów Mercosuru trafi na rynek europejski z zerowymi cłami, co stanowi ponad 80% brazylijskiego eksportu do bloku, według danych Narodowej Konfederacji Przemysłu Brazylii.
Porozumienie wchodzi w życie, mimo że czterem partnerom Mercosuru nie udało się osiągnąć konsensusu w sprawie wewnętrznego podziału kontyngentów eksportowych wraz z preferencyjnymi stawkami celnymi przyznanymi przez UE na produkty wrażliwe, takie jak wołowina, ryż i miód. Minister Gospodarki i Finansów Urugwaju Gabriel Oddone potwierdził w środę, że „nie ma porozumienia” i przewidział, że zostanie zastosowany system FIFO, zwany nieformalnie „prawem dżungli”: pierwszy eksporter, który przybędzie do europejskiego portu ze swoim świadectwem pochodzenia i uda mu się dopasować je do dostępnego świadectwa kontyngentowego, uzyskuje dostęp do preferencyjnej taryfy; poniższe muszą poczekać.
Stanowiska krajowe pokazują skalę rozbieżności. Urugwaj i Argentyna proponują podział kwot w oparciu o bieżący handel każdym produktem z UE; Paragwaj żąda sprawiedliwego podziału 25% dla każdego partnera we wszystkich kwotach; Brazylia natomiast proponuje przyjąć za podstawę handel z całym światem, co w praktyce dałoby jej większość kwot. Dyrektor Departamentu Doradztwa ds. Polityki Handlowej Ministerstwa Gospodarki Urugwaju Juan Labraga zadeklarował, że „najbardziej optymistycznym” scenariuszem byłoby osiągnięcie w tym roku porozumienia w sprawie dystrybucji kwot począwszy od 2027 r., a termin upływa we wrześniu, choć przyznał, że „w czasach Mercosuru wrzesień jest jutro”.
Dla Urugwaju scenariusz bez wewnętrznej dystrybucji nie jest całkowicie niekorzystny. Oddone potwierdził, że w kraju „nie jest źle” w reżimie FIFO dzięki skonsolidowanym kanałom handlowym z Europą, zwłaszcza wołowiną. Kontyngent ten, wyceniony przez Ministerstwo Hodowli Hodowli na około 90 mln dolarów, stanowi najważniejszy towar dla kraju, zaraz za ryżem i miodem. Związek Eksporterów Urugwaju i inne stowarzyszenia przedsiębiorców podkreśliły jednak, że głównym wyzwaniem dla kraju w perspektywie średnioterminowej będzie jasne zdefiniowanie różnic konkurencyjnych w celu przyciągnięcia inwestycji europejskich przewidzianych w traktacie.
Międzyamerykański Bank Rozwoju (IDB) oszacował w niedawnym badaniu, że import Mercosuru z UE wzrośnie o 38% w ciągu najbliższych piętnastu lat, podczas gdy eksport bloku południowoamerykańskiego do Europy znacznie wzrośnie w sektorach rolnym i rolno-przemysłowym. Eksport Urugwaju do UE w 2025 r. osiągnie 1,35 miliarda dolarów, co stanowi 8% całości, a głównymi przewidywanymi beneficjentami będą wołowina, produkty mleczne, ryż, miód oraz usługi logistyczne związane z handlem dwustronnym.
Traktat ustanawia także ochronę ponad 350 europejskich oznaczeń geograficznych – w tym szampana, sera feta, prosecco i szynki parmeńskiej – oraz 224 nazw Mercosur, w tym brazylijskiej cachaça i argentyńskiej jagnięciny patagońskiej. Wejście w życie zbiega się ze scenariuszem międzynarodowym charakteryzującym się rosnącym protekcjonizmem i cłami stosowanymi przez Stany Zjednoczone, co zwiększyło zainteresowanie Europy, zwłaszcza Niemiec, zapewnieniem dostępu do rynku Ameryki Południowej.
